2
  -2023
..  
  : ,   
:      :50
:    -    ,        
             
-
1.          ,     

2.         '    
 
-
3.       ?        

4.    ?        
-
5.           
2
6.              
 ?
-
7. NDPS  1985      '    
8.              
   
  -2023
..  
  : ,   
:      :50
:    -    ,        
             
-
1.          ,     

: -
     ,      ,      
              
    ,        
 
2
     ,           ,
                
   -- ,    
1.      
       ,  ,     
   ,   -      
,   ,  ,          
       -         -    

             , ,   
  
    '        :
 ()
 ()
 (, , )


MDMA  LSD   

        
2.      
          -    
   
,   ,        
           :
a)     
          - ,   ,
     ,       ,      
    
2
)    
      
   , ,  
      , ,        
         
c)     
 15-35           ,   ,  
           
d)  
           ,    ,    ,
           ,    -  
e)  
    , ,  ,        
             
3.        
 -       ,       
  (--)    (--
)         
 
a)     
            (2019)  :
 14.6%  (16  )     
  2.1% ( 2.3  ) , ,   
     
 3           
   ,       
)   
    18-35          
   ,   ,       -
       
2
c)    
       
   ,   -
     ,    ,       
      
4.       
                
    ,               
  
a)    
-  (20152019)    :
  2      
     , ,       
  
  15-35      
          '  

)  
   ?
         
:
 :  ,       
 :    
 :       
     :      
 
 :        
    :    ,   
    
c)  ' 
      
       
2
 ,    
          
          
5.    
  ,         :
a)  
    (2020):272      ' 
  :        
  :        
  :  (1985)        

) -    
 ,   ,       
             
    

            -       
     ,             
 
 , , ,     ,       
,    -  
-        
          
2.         '    
 
:        ,       
                
,      ,        
2
,      ,           
     ,   ,          
                  
 
           
  
          ,      

1.        
a.   
      
    '    
       :
   -         
    -          
   -    ,   ,     
  
  -      ,   
 ,        
  -           ,   
 ,           -    
   ,      ,    ,  
        ,  
,    
  
.     
       :
   -      
  -            
   -   ,          
 

  -      ,       
    
2
,        ,    -  ,
  ,         , ,     
     
c.    
         :
 -      '  
 
 -       
 -        
-          ' 
 
              
  ,    
  ,     ,   
       
d.      
  -       :
   -   
   -      
  - -      
   -         
                
      "  "    
2.  '      
a.  
         :
     -        
- -    -   '      
 
      -    ,   
 
2
     ,          
 , 
   
            
    
.  
  ,       :
 '    -            
  -      
  -           
    -    '   
 
                 
  ,    ,        
 
c.    
      :
    -       
   
  -         
       -       
                 
                
 
d.  
     :
  -     
 -        
   -    ,     -  
  
   ,  ,             
      ,       
:   
2
         ,       
   
;             
  
 
        ,       ,
,          , , 
      
      ,           
   
  ,     ,  
 
 
-
3.       ?        

: -
           
 -    
   ,           
  ,        
,     
                 
         
   ?
              ,
          , ,  ,
            
 
  ,             
     
   ,  20           
     ,         
  (    )   ,   ? 
        ,     
       
2
           
  NGO   -    
       
              
                
  
      -          
        
1.   
,            
   
2.  
 , -       
           
 
3.  
,    
          
 
4.     
 ,           
     
 
5.  (     )
   '          
       
 
   ?
     
            
     :   ,    ,    
   
  
 ?
         
2
          
             
   
1.    
                
             
2. -    
 ,  ,          
           
3.   
            
  ,       
4.    
        
    
 
       
     
           (, -, 
)   
        
     
  ' ,   ' 
      ,  
   
    
    
 
         
   
 
 
2
   ?
              (  ,
  )       ,      
  '  
    '              
 ' ,       -  '       , 
     
  
 
          
    


          
        
       
          
1.  
 -             
   :   (NA)
2. - 
     ,     ,   
,     ,  '   
3.   
        -    ,   ,
   -   -    
4.   
,               
    '     
   ,  

   
      
        
 6-12     
  ,        
  
 -   
2
   ,     1-2 
   
 
 
     
   
     
 ,        

     ,        
,     
     
   
     
,     
      
        
  
  
          ,        
             , 
            
4.    ?        
:      :   
        ,        
 ,             , 
              
        
 
󷃆󼽢   ?
             
            
 
                 
               
2
   :      ,        
( )          (
)     ,           
     ,      '      
󼨐󼨑󼨒    :
1.      -     , ,
,        
2.     - , ,     
     
3.    -          
4.      -    ,    
    
5. -  -   ,    
     
6.   -          
 
󽄻󽄼󽄽         
1.  
o     (     ) 
     ,        
  
o         - 
       
2.  
o             
  ( ,    - )
o       
3.  ( )
2
o            
  ,   
    
4.    
o             
  
o          
 
5.   
o          
             
󹸯󹸭󹸮 :    
    '            
      ,      (   )
  (   ,       )  
   
󹸽    :
1.     -           
        
2.      -    , , 
   
3.     -         
   
󼪺󼪻     :
1.   -             '  
     (     ) 
2.   -       
  
       
3.   -     (    )   
    
4.   -         
2
󼨐󼨑󼨒 :     
       '        
    
           
     
      , "      
"  
          , "     
  ,         "
󹸽    :
1.     - 
   ,  
 
  
2.  -          "  "  "
  
"     
3. - -      ,  
 '   
󼪺󼪻     :
1.  -       

2.  - , ,       
3.      -        
   ,  
4.  -      ,  ,  
 
󹰤󹰥󹰦󹰧󹰨        ?
      ,      (CBT)   
               
  
      :
              
         
2
         
    
󹴡󹴵󹴣󹴤-  :
                 
             ,      
    ,      
           
          
       ,      
      
               
          
       ,      
 
,    ,    ,       
 
󷃆󼽢:
              
            
  ,        ,  
   
,     
     ,      ,
      
       
       - ,  
       
     
2
-
5.           
: -:       
          , ,  
  ,  , -  -     ,  
       ,         
      ? ,     -    
            ,  
      
 
       
;   ,   
       ,         
 , -   ,  -   ,      
   ,         , 
           
       
      ,         
            , , , ,
             

   ,   ,  ,  ,
             
       '    
     
    , ,           
    ,            
        
  
    
  :
 

 
 
2
    

        ,  , ,   
           -      
  
        
             
    :
1.  
  
             
             
 
     :
 
    
     
      
          ,   
   '         
2.      
            
    :
    
- 
     
    
     ,   ,  
    
 ,         

   ,         ,  
2
    ,           

3.   
             
                 
            ,        
   
 :
    
   
   
   (  )
          
     
 
4.      
         -    
           
    :
,      
, ,       
    
       
            
   
5.     
          ,    
         
 ,    
 ,
2
        ,         
 
 ,    ,        
 ,    
-       : 
    ,     
6.      
       
        
           ,   :
       
    
         
 -             
  '    
7. -   
                :
     
       
     
       (26 ) 
         ,      
     
8.   
       ,       
             
           -       

2
: -  
     ,         ,
        ,      
            
 ,   ,
    
              
 ,             
 
6.              
 ?
: -
            
,  ,
          ,  ,  
   '            , 
      ,           
  ,      , ,   
        
,               
        ,        
             "   " 
   ?           
       
    
   ,            
                   
         ,   ,  
,     

             , ,
     ,       
 
2
       
       
 
        
  
             
   
1.    
              ,   
                
                

    ,       ,     
""      
      
         , 
              ,
,      
  -         
2.   
        ,         
     -       
  ,                

    :
      
         
      
               
            
3.      
      ,          
         :
     
  
    - 
2
     
     , ,    
              
 ,              
4.       
     ,           
              
 :
      ,         
      
            
 
               
         
 ,      
5.   
             ,
  
 ,       ,      '  
    ,       
 ,   
,      ,       
           
        ,    '  
       ,    
   
                
         "    " 
      ,   
       
  '      
,             ,  
  ,            , 
     ,    ,        
    ,   '       
             
2
   
          :
       
          
         
 ,  ,  -        
           
    
 ,               :
1.  -     
2.  -           
3.   -  '  
4. ,   -   ,  
5.    -        
6. 
   - ,      

          
    
              

      ,        ,  
           ,   
    
 ,         -  ,   
     -    -          "
   "  ,           
    
 
2
-
7. NDPS  1985      '    
:  , 1985        
       ,   , -      
     ,    ,        
  -              ,
      -     ,
1985,    ' NDPS     ,  
    ,            
   ,   
,       ,  , 
  '   
: NDPS  1985 
   ?
1985  ,             , 1857,
  , 1930,   ,       
        
,   
 
         
  ,    '       -  
(, , )    (, , ) 
                
    
 ,  ,         
(1961)        ,       
,   1985  NDPS   
󷇴󷇵󷇶󷇷󷇸󷇹 NDPS , 1985   
              -    
         :
2
1.       
        , , , , ,
, , , , ,    '  
  -  
         
2.       
   , , ,  (),    (  
  )  
     '       
  -   LSD, , , 
        (- '    )  
3.     '   
   '       :
 :      
       
 :      
  :
  : 1        
  :- 10     (20     )  ₹2
     
       
 
4.    
       ,     
           
   '  
  

2
5.   
    ,          ,  
            -     
 

6.      
   ,       
  :
   ,      
       
    
,          ,   
           
7.     
       ,      
              
 
 
8.   
                
 :
      
               
9.     
               
,           ,      ( 
)       -   
 
2
󷃆󹸊󹸋     
   ,           
   '  :
1.  () , 1988
            
              

          (NCB) 
 
2.  () , 2001
           :
          
      
 :
   '     
            
       
3.  () , 2014
              
     
 :
  ,         , 
    (ENDs)    
ENDs              
 
        
2
󹳴󹳵󹳶󹳷 
 , 1985,           
               
             
 ,           
8.              
   
:                
   ,  ,      
 
,     ,          
              
  
 
  , 
       ,    , 
           -    
           
1.     
                
      ,        
       "  "    ,   
  , ,            
 -          
 
        ,   , , ,
,           - ,    
  '     ,  ,   , , 
        
 
            ?
2.        ?
          ,   , ,
, , ,     
    
 
2
        :
        
        
         
  -    
, , ,  , -    

  -  (     ), - 
    ,        
    
3.     : --  
                
(a)    
 -     -        
          , ,   
     :
   , ,    
  
          ,     
  
           
,   
   
             
()    
   , "     ,"  "    
  "
            
,         ,    
 
2
:
               ,
"   
,    ,"      '     
(c)       
        
      
     
  ,        :
  ( -    )
  (         )
 (         )
    
          
 -    
(d)     
     :


 
 
           ,     
           
     , ,  ,    
 , 
   
         

(e)       
              
   
 
  :
   
2
    
 
 
    
  :
 
 
    
        ,   
(f)      
   "  " 

    :
"  "
", , , -  "
  
 :
 
  
  
      , ,       
   
4.    
            :
   ” ():       

UNODC  " " :       -
   ' 
    :/      
    
2
  :  ,  ,    
      
 -          '     

5. 
      ,       
 ,      
       

         
      
   ,   , -       

     , 
         - 
 ,   ,   ,          
 -       
 
        ,  
  
                 
 -     
"               

       ,         "